Savaş ya da Kaç Tepkisi
Stres, organizmanın bedensel ya da ruhsal sınırları tehdit edildiğinde ortaya çıkan bir durumdur. Tehdit ve zorlanmalar ile karşılaştığında canlı kendini korumaya yönelir. Bu yönelme savaş veya kaç diye adlandırılan bir cevabı oluşturur. Yani canlı başa çıkamayacağına inandığında bu tehlikeden uzaklaşmaya çalışır, eğer başa çıkacağına inanırsa savaşır ve duruma uyum sağlar.
Organizma tehdit durumlarında hem bedensel hem de psikolojik birçok tepki geliştirir. Bedensel değişimler bütün insanlarda aynı olmasına rağmen, psikolojik düzeydekiler kişilik ve çevre gibi şartlarla değişim gösterir.
Bedensel Tepkiler
Bu tepkilerin özelliği stres vericilerin türüne bağlı olmaksızın sabit olmalarıdır. İnsan karşılaştığı tehdit edici durumlarla mücadele ederek veya bu durumlardan uzaklaşarak kendisini korumak zorundadır. Böylece tehdit karşısında organizma hayatını sürdürme amacına yönelik bir dizi değişim sergiler.
Bu faaliyetler ve anlamları şunlardır:
- Depolanmış yağ ve şeker kana karışır
- Solunum sayısı artar (bedene daha çok oksijen gelir)
- Kanda alyuvarlar artar (beyne veya kaslara daha çok oksijen gelir)
- Kalp vurum sayısı artar ve kan basıncı yükselir
- Kan pıhtılaşma mekanizması hayata geçer (yaralanmalara karşı kan kaybını azaltmak için mekanizma)
- Kas gerimi artar (kuvvet gerektiren işlere hazırlık yapılır)
- Sindirim yavaşlar veya durur
- Gözbebekleri büyür (daha fazla ışık alınarak algı güçlendirilmeye çalışılır)
- Bütün duyumlar artar (dış ortamdan daha çok haberdar olunur)
- Hipofiz bezi uyarılır (salgılar artar)
Kaynak
Baltaş, A., & Baltaş, Z. (2006). Stres ve Başaçıkma Yolları, İstanbul: Remzi Kitabevi
