Kaygı Nedir?

Kaygı, günlük yaşamda zaman zaman oluşan üzüntü, kuruntu, gerginlik ve korku gibi ruh hallerini içerisinde tanımlanan hoş olmayan duyguları ifade eder.Bununla birlikte kaygı ve korku tanımı birbiri ile sık sık karıştırılan tanımlardır. Bunun bir nedeni kaygıyı tanımlarken içerisinde kullandığımız gerginlik, sinirlilik ve korku gibi kavramlar ile karakterize edilmesi olabilir. Ancak korku, tehdit edici bir durum veya uyarana karşı oluşan bir zihinsel değerlendirme iken, kaygı ise değerlendirmeye verilen duygusal tepkiyi içermektedir. Kaygı, nedeni bilinmeyen bir sebepten kişide belirsiz korku ve sıkıntı gibi hisler oluşturmaktadır. 

Kaygı ve korku arasındaki farklılığı Geçtan (1995) şu şekilde açıklamıştır ‘’Korku ve kaygı duygularının  her ikisi de var olduğuna inanılan tehlikeyle orantılıdır. Ne var ki, korkuyu yaratan tehlikenin açık ve nesnel olmasına karşılık, kaygıyı yaratan tehlike gizli ve özneldir. Kaygının yoğunluğu, içinde bulunulan durumun ‘’kişi için taşıdığı önemle ‘’ orantılıdır ve kişi bu duyguyu yaratan gerçek nedenlerin farkında değildir.’’

Bununla birlikte  kaygının ortaya çıkması ile birlikte kişi yaşanılan durum/olay karşısında ‘’Bir şey olacak ve bunu engelleyemeyeceğim’’  gibi düşüncelere ya da tehlike ile ilgili zihinsel görüntülere boğulur. Kaygılı düşünceler, geleceğe yönelik ve genelde felaketi öngören düşüncelerdir. ‘’ Ya…’’ şeklinde başlayıp facia ile biter. Ardından oluşan genel kaygı belirtileri aşağıda kaygı profilinde belirtildiği gibi kişinin 4 alanında gerçekleşir;

Kaygı profili

 

Bedensel tepkiler

    • Avuç içlerinde terleme
    • Kas gerginliği
    • Hızlı kalp atışı
    • Yüzde sıcaklık
  • Baş dönmesi
Düşünceler

  • Tehlikenin gözde büyütülmesi
  • Baş etme becerinizin küçümsenmesi 
  • Olası mevcut yardımın küçümsenmesi
  • Endişeler ve felakete yönelik düşünceler
Davranışlar

    • Kaygının ortaya çıkabileceği ortamlardan kaçınma
    • Kaygı belirmeye başladığında ortamları terk etme
  • Tehlikeyi önlemek için işleri mükemmel olarak yapmaya çalışmak ya da olayları kontrol etmeye çalışmak
Ruh halleri

  • Sinirli
  • Huzursuz
  • Kaygılı
  • Paniklemiş
  • Korkmuş 
  • Dehşete düşmüş

 

Kaygı Bozuklukları

Yukarıda gösterilen kaygının oluşturduğu belirtilerin şiddeti ve sıklığı artarak kişinin iş, aile ve özel yaşamındaki işlevselliğini bozmaktadır. Kişide var olan belirtiler rahatsızlık oluşturmaya başladığında veya kişinin yaşamında işlevselliğini bozmaya başladığında profesyonele başvurmak ve yardım almak ilk tercih olmalıdır. Aşağıda kaygı ile ilişkili bozukluklar sıralanmıştır;

  • Fobiler, 
  • Panik Atak
  • Travma Sonrası Stres Bozukluğunun, 
  • Obsesif kompulsif Bozukluğun 
  • Sosyal Kaygı Bozukluğu
  • Yaygın kaygı bozukluğu
  • Seçiçi Konuşmazlık Bozukluğu
  • Bir sağlık Sorununa Bağlı Kaygı bozukluğunun da bulunduğu bir dizi rahatsızlığı tanımlar

Bilişsel Yeniden Yapılandırma ile Kaygının Üstesinden Gelmek 

 

  • Gevşeme Eğitimi

 

Stresli yaşam olayları esnasında, öncesinde veya sonrasında gevşeme becerileri öğrenerek, yaşadığınız kaygının sıklığını ve şiddettini belirgin şekilde azaltabilirsiniz. Terapide ve seanslar arasında tercih edilen Gevşeme eğitimleri; Aşamalı kas gevşetme,Kontrollü nefes alma, Zihinsel canlandırma ve Dikkati başka yöne çekme gibi teknik ve yöntemleri içerisinde barındırmaktadır.  Aşamalı kas gevşetme alıştırması sonrasında kişilerin gevşeme düzeyinde artış, fiziksel gerilim ve kaygı düzeylerinde azalma oluşurken, kontrollü nefes alma yönteminin kaygılı ya da gergin olunan zamanlarda uyumsuz nefes alma şekli kişide bedensel belirtilerine neden olabilecek oksijen ve karbondioksit dengesizliğine yol açtığından oldukça fayda sağlamaktadır. 

 

  • Kaçınmanın Üstesinden gelmek

 

Kaçınma, kaygının en önemli parçasıdır. Kişiye kısa vadede yardımcı olurken ( kaygı düzeyinde azalmaya fayda sağlama) uzun vadede daha çok  zarara (kaygıyı besler ve daha da şiddetlendirir ) yol açmaktadır. Kaygıyı yenebilmek için kaçındığımız durumlara ya da kişilere yaklaşmayı öğrenmemiz gerekir. Kaygı duyduğumuz ortamlara yaklaşıp onlarla baş etmeyi öğrenmek, kaygıyı yok etmenin etkili ve kalıcı bir yoludur.

 

Kaynakca: 

Greenberger, D., Padesky, C,A. ( 2015). Evinizdeki Terapist,Dusuncelerinizi Degistirerek Duygulariniza Hakim Olmanin Yollari. Istanbul: Altin Kitaplar Yayinevi.

You May Also Like

Kaygı Duyarlılığı

Endişe Nedir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir