Endişe Nedir?

İnsanlar genellikle endişelenmeyi, yönlendirilmesi zor olabilecek tekrarlayıcı, olumsuz düşüncelerin “zinciri” olarak tanımlarlar. Bununla birlikte, Endişe duygusu  her zaman kötü değildir. Bazı durumlarda endişe ve kaygı, sağlıklı ve verimli kararlar almamız için gerekli bile olabilmektedir. Örneğin, mali durumlardan endişe etmek, dikkatsizce para harcamaktan kurtulmamıza yardımcı olabilmektedir.

Ancak, kronik veya yoğun endişe duyguları, fiziksel ve ruhsal sağlığımızı etkileyebilmektedir. Potansiyel sonuçlarla meşgul olmamız, mevcut durumdan kaçınmayı kolaylaştırabilir. Bu şekilde devam eden kronik ve yoğun endişe, çözemediğimizi düşündüğümüz sorunlardan kaçınmak için bir araç haline gelebilir. Ancak bu durum kısa süre de kişiye yardım etsene, uzun vadede daha olumsuz sonuçlar açmaktadır.

Endişeyi Neler Tetikler?

Araştırmalarda endişeyi tetikleyen şeylerin belirsiz yani öngörülemez durumlar olduğu ortaya konmuştur (Robichaud & Dugas, 2019).

  • Öngörülemez Durumlar: Hangi soruların sorulacağını bilmediğimiz sınavlara hazırlanmak, iş görüşmesine gitmek gibi
  • Yeni Durumlar: Üniversiteye başlamak, daha önce gitmediğiniz bir yere gezmeye gitmek, evlenmek, daha önce denenmemiş bir sporu denemek gibi
  • Belirsiz Durumlar: Sevgilinizin “Bir şey konuşmamız gerek” demesi gibi sonucunun olumlu mu olumsuz mu yoksa nötr mü olacağının bilinmediği durumlar

Endişenin Etkileri 

Endişelerimiz devam ettiği zaman, gevşemeyi ve yaşamdan zevk almamızı etkilerken bir yandan da kişinin yaşam kalitesini düşürmektedir. Bunlara ek olarak, bazı insanlar günlük işlere odaklanamayacak kadar endişelenebilirken, diğerleri panik atak geçirebilir, uyku problemi yaşayabilir veya sağlıksız beslenme alışkanlıkları geliştirebilir.Kronik endişe, aşağıdaki gibi fiziksel semptomlara neden olabilir:

  • Daha hızlı kan pıhtılaşması ve yükselen kan basıncı
  • Kas gerginliği ve ağrıları
  • Hastalıklara karşı daha az bağışıklık

Endişe ve Ruminasyon

Endişe ve ruminasyon, olumsuz düşüncenin tekrarlayan formları olmakla birlikte anksiyete ve depresyon  tanısının belirtileridir. Ancak, bu terimlerin bazı önemli farklılıkları vardır.

  • Endişelenme, belirsiz bir sonucu olan gelecekteki bir senaryoya yönelik olma eğilimindedir. Genellikle korkudan kaynaklanır. Örnek: “Ya yarın ki fen sınavından geçemezsem?”
  • Ruminasyon genellikle geçmişte bilinen olaylara odaklanır. Genellikle pişmanlık veya öfke üzerine kuruludur. Örnek: “Geçen hafta fen sınavında başarısız olduğum için çok aptalım.”
  • Endişe ve ruminasyon sık sık birbirleriyle iç içede geçebilir; Örneğin, kötü bir ayrılık dönemi geçirmiş biri, asla aşkı bulamayacağından endişe etmeye başlayabilir.

Endişe ile ilişkili bozukluklar

Aşırı endişe, birçok ruh sağlığı tanısında belirti olarak karşımıza çıkmaktadır. Bunlardan bazıları;

  • Yaygın Kaygı Bozukluğu
  • Özgül Fobiler
  • Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)
  • Travma sonrası stres Bozukluğu  (TSSB)
  • Panik Bozukluk
  • Agorafobi
  • Depresyon
  • Sosyal Kaygı Bozukluğu

 

Kaynakça

 

You May Also Like

Kaygı Duyarlılığı

Kaygı Nedir?

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir