Özgül Fobiler

Özgül fobilere sahip olan insanlar, spesifik olarak bazı nesne veya durumların yoğun, irrasyonel korkularını yaşarlar. Bununla birlikte aşırı korkunun farkında olmalarına rağmen genellikle böyle bir durumla karışılacak olma beklentisi ile başlayan, aşırı ve anlam verilemeyen belirgin ve sürekli korku halinde olmaya devam ederler.

Özgül Fobi türlerinden bazıları aşağıda listelenmiştir;

  • Hayvan Fobileri: Kedi, Köpek, Örümcek, Yılan vb.
  • Doğa Fobileri: Gök gürültüsü, Deniz, Fırtına, Su vb.
  • Kan ve yaralanma Fobileri: Kan veya Yaralanma, İğne vb.
  • Durum Fobileri: Toplu taşıma araçları, Tünel, Köprü, Asansör
  • Diğerleri : Boğulma, kusma vb.

 

Yukarıda türleri verilen fobiler, belirli bir nesnenin, yerin veya durumun varlığında veya öngörülmesinde aşırı ve makul olmayan korkulardır. Belirli bir fobiye sahip bireyler, tehdit veya tehlike olmadığını bilmelerine rağmen, ortak yerlerden, durumlardan veya nesnelerden kaçınacaktır. Burada önemli olan, kişiler korkularının irrasyonel olduğunun farkındadır, ancak çoğu zaman bununla karşı karşıya gelirler, hatta korkulan nesnenin veya durumun yüzleşmeyi düşünmesi bile onlarda panik atak veya ciddi endişe yaratabilmektedir.

 

Fobilerin oluşumunda bilinen bir neden yoktur, ancak travmatik bir olaya veya öğrenilmiş bir davranışa bağlanılabilir. Genellikle ergenlik döneminde veya yetişkinlikte ortaya çıkan ve kadınlarda daha yaygın olan ailelerde kaçma eğilimi olabilir. Bununla birlikte fobiler ani başlangıçlı olabilir ve yetişkinlerde var olan fobilerinin sadece yüzde 20’si kendi kendine yok olabilmektedir. Çocuklar da ise belirli fobilere sahip olunduğunda durum böyle değildir. Örneğin, bir hayvan korkusuna sahip bir çocuk ele alalım,  bunun gibi çocuklukta oluşan benzer korkular genellikle yetişkinliğe kadar devam etse de zamanla ortadan kalkabilmektedir. 

 

Fobili insanlar, korkularının kaynağından kolayca kaçınılabilirlerse tedavi aramaya ihtiyaç duymayabilirler. Bazen, fobik bir durumdan kaçınmak adına önemli kariyer veya kişisel kararlar alabilirler. Bu nedenle zaman geçtikçe mevcut olan fobi, kişinin yaşam alanını kısıtlar hale gelebilir. Kişinin, iş, aile ve özel hayatında işlevselliğini bozabilir ve yaşam kalitesini düşürebilir.

Fobiler bir insanın hayatına müdahale ettiğinde, tedavi oldukça fayda sağlamaktadır. Başarılı tedavi genellikle duyarsızlaşma veya maruz kalma tekniği kullanarak yürütülen BDT yaklaşımı olarak adlandırılan bir tür bilişsel-davranışçı terapi içerir; burada hastalar yavaş yavaş korku kaybolmaya başlayana kadar kendilerini korkutan durum veya nesneye  maruz kalırlar. Bununla birlikte terapi seansları içerisinde ve seans aralıkların öğretilen gevşeme ve nefes egzersizleri de kaygı semptomlarını azaltmaya oldukça yardımcı olur. Fobiye sahip bireylerin dörtte üçü bu tür tedaviden önemli ölçüde iyileşme göstererek faydalanabilmektedirler. Bunlara ek olarak ilaç tedavisi ise durumsal fobiler için kullanılır; bilhassa, benzodiazepinler kişiler için ihtiyaç duyulduğu şekilde verilebilir. 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir